Phong cách Anti-Design là gì? Đặc trưng và lịch sử phát triển
Phản thiết kế là một trào lưu nghệ thuật thể hiện sự chống đối với văn hóa đại chúng và các xu hướng phổ biến. Trong phong cách này, thường xuất hiện những đặc điểm như sự tối giản hoặc thiết kế phẳng, cùng với việc sử dụng màu sắc tươi sáng. Các đặc trưng chính của phong cách này bao gồm việc áp dụng các hình dạng không đối xứng, sử dụng kiểu chữ cứng nhắc và chọn lựa bảng màu có tông màu tối.
Ảnh: Anti Design | Nguồn: Craftwork
Anti-Design là gì?
Anti-Design là một phong trào nghệ thuật đã nổi lên tại Ý trong khoảng 14 năm, bắt đầu từ năm 1966, và thường được diễn đạt bằng cụm từ “phản thiết kế.” Nó còn được gọi là Thời kì Cấp tiến (Radical Period) trong lịch sử thiết kế và kiến trúc Ý, hoặc được biết đến dưới cái tên thiết kế Memphis, theo tên của công ty thiết kế do Ettore Sottsass thành lập tại Milan từ năm 1981 đến năm 1987.
Ettore Sottsass (1917 – 2007) là một kiến trúc sư và nhà thiết kế nổi tiếng người Ý, có những đóng góp quan trọng trong thời kì Hậu Hiện đại tại Ý vào cuối thế kỷ XX. Các sáng tạo của ông bao gồm đồ nội thất, trang sức, kính, đèn chiếu sáng và thiết bị văn phòng. Nổi bật trong đó là những tủ kệ được làm từ ván gỗ ép, có hình thức kỳ quặc và màu sắc nổi bật. Sottsass trở thành một phát ngôn viên chính cho phong trào Anti-Design khi Memphis Group ra đời vào năm 1981.
Ngoài Ettore Sottsass, các nhà thiết kế khác như Gianfranco Frattini, Livio Castiglioni, Enzo Mari, Piero Gilardi, Paolo Lomazzi cũng đóng góp vào phong trào Anti-Design.
Đặc điểm nổi bật của Anti-Design
Đặc điểm nổi bật của thiết kế bởi Memphis Group (1981 – 1987) là sự sử dụng hình dạng hình học và các họa tiết chính. Các tác phẩm như giá sách Malabar, tủ tường Carlton, sofa Dublin và đèn bàn Piccadilly thể hiện sự độc đáo và màu sắc nổi bật. Chi tiết trên vải Memphis (1982) cũng là một ví dụ khác của sự sáng tạo trong việc áp dụng Anti-Design vào các sản phẩm nghệ thuật.
Một số đặc điểm của Anti-Design bao gồm:
Thiết kế phải độc đáo mà không cần thiết phải đẹp mắt.
Sự khác biệt được đánh giá cao hơn giá trị chức năng thuần túy của sản phẩm.
Sử dụng màu sắc, yếu tố trang trí và vật liệu một cách sáng tạo.
Sản phẩm mang tính “tạm thời” và cần phải được thay thế khi xu hướng xã hội thay đổi.
Anti-Design không chỉ là một phản ứng đối với Chủ nghĩa Hiện đại mà còn có ảnh hưởng đến văn hóa và thiết kế ở nhiều nơi, không chỉ ở Ý. Nó là một phần của Hậu Hiện Đại (Postmodernism), nhưng chỉ là một khía cạnh phản đối sự cấu trúc chặt chẽ của Chủ nghĩa Hiện đại, vẫn giữ được sự hoàn mỹ nhưng mang đến sự sáng tạo và kỳ quặc.
Anti-Design hướng tới mục tiêu gì?
Anti-Design “chống đối” chủ nghĩa thiết kế tốt (good design), chủ nghĩa duy lí và hình thức công năng của Chủ nghĩa Hiện đại (Modernism). Trong khi Chủ nghĩa Hiện đại nhấn mạnh vào tính công năng và bền vững của sản phẩm, Anti-Design theo đuổi quan điểm rằng đồ vật chỉ có giá trị tạm thời, có thể dễ dàng bị thay thế bởi một sản phẩm mới với nhiều chức năng hơn.
Anti-Design tập trung vào việc khai thác sức mạnh của thiết kế để tạo ra các sản phẩm độc đáo, thậm chí là kỳ quặc. Đối với nó, thiết kế không nhất thiết phải đẹp mắt, mà quan trọng hơn là sự độc đáo và khác biệt. Nó còn thể hiện sự đa dạng về màu sắc, yếu tố trang trí và vật liệu, và thường xuyên thay đổi theo xu hướng xã hội.
