Kiến Trúc Sư Hồ Thiệu Trị – Cây Thước Vàng Của Ngành Kiến Trúc Việt Nam

Kiến Việt | Kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị: “Tôi đã không sai lầm khi quyết định trở về Việt Nam”

Mãi rồi tôi cũng gặp được ông sau bao nhiêu lần hẹn, bởi công việc bộn bề của một kiến trúc sư hàng đầu chuyên thiết kế những công trình, dự án lớn khắp từ Bắc vào Nam đã khiến ông di chuyển không ngừng.

Ngồi trò chuyện trong một không gian thật đẹp ngay tại văn phòng của ông tại Hà Nội với cách trưng bày vật dụng… rất đơn giản nhưng lạ đến mê mẩn. Cùng cách giao tiếp hiền hòa, chất phác đậm chất miền Tây Nam Bộ, nơi ông đã sinh ra và lớn lên và đặc biệt cái ánh mắt thể hiện rõ sự mạnh mẽ, cương quyết, đầy bản lĩnh trong tính cách của ông khiến Hồ Thiệu Trị, từ nhiều năm nay đã trở thành một người nổi tiếng.

KTS. Hồ Thiệu Trị

Từ một hành trình thay đổi…

PV: Để nói về bản thân, ông sẽ tự “khắc họa” chân dung mình như thế nào?

KTS Hồ Thiệu Trị: Sinh ra và lớn lên ở miền đất Rạch Giá, Kiên Giang, sau khi tốt nghiệp Trường ĐH Kiến trúc Sài Gòn năm 1973, tôi sang Pháp học. Để khẳng định phần nào sự nghiệp của mình như vậy, tôi – một người con gốc Việt phải làm việc, lao động quần quật gấp 2-3 lần so với những đồng nghiệp bản địa khác. Giấc mơ của tôi là luôn hướng đến sự hoàn hảo trong nghệ thuật kiến trúc và phải đạt được giấc mơ đó bằng niềm đam mê cháy bỏng, bằng khả năng, sức lực tuyệt đối.

PV: Dường như ông vẫn thạo tiếng Việt mặc dù đã xa xứ gần 40 năm?

KTS Hồ Thiệu Trị: Tôi đã 17 năm sống và làm việc tại Việt Nam mặc dù vẫn đi – về giữa Pháp và Việt Nam liên tục. Khoảng thời gian đó đã giúp tôi trau dồi được vốn tiếng Việt đã mất đi ít nhiều của mình. Có nhiều từ ngữ tôi nói theo cách của người Việt thời xưa khi tôi còn nhỏ và vì vẫn chưa “cập nhật” được theo cách nói hiện nay.

PV: Thật khó hiểu, ông quyết định rời bỏ nước Pháp, rời bỏ Paris hoa lệ và công việc rất ổn định của mình để trở về Việt Nam, trong khi đất nước đang rất khó khăn và chập chững ở giai đoạn đầu mở cửa?

KTS Hồ Thiệu Trị: Đó là câu chuyện dài mà tôi nghĩ rằng nó là “cái duyên”, là “định mệnh” để tôi trở về Việt Nam, dẫu tôi không phải là người duy tâm, sùng lễ bái. Vào đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, tôi và người bạn có một dự án thực hiện ở Trung Quốc về xây dựng. Sau khi làm việc ở đấy 3 tuần, chúng tôi trở về Pháp nhưng quá cảnh qua Hongkong và phải chờ gần chục tiếng đồng hồ sau đó mới tiếp tục bay về Paris. Trong quá trình chờ ở đây, tôi cứ hết ngồi rồi lại nằm, vạ vật ở sảnh, mệt mỏi lắm. Đang nằm đờ người trên ghế thì bất chợt tôi nhìn thấy bích chương quảng cáo cho Vịnh Hạ Long, kỳ quan thiên nhiên của thế giới được treo trên tường. Lúc đó, tôi chưa biết Vịnh Hạ Long như thế nào mà chỉ tưởng tượng trong đầu vì ngay từ hồi nhỏ tôi đã nghe người ta mô tả quá nhiều về Vịnh Hạ Long. Từ hồi ấy, tôi đã ước muốn được đặt chân đến mảnh đất kỳ thú này, nhưng do chưa có điều kiện nên tôi chưa biến ước muốn của mình thành sự thực. Vậy là trong lúc mệt mỏi, nghĩ lại ước mơ thuở ấu thời của mình, tôi tự hỏi: “Tại sao không thực hiện ước mơ của mình nhỉ”. Thế là quên hết mệt mỏi, tôi bật dậy ra đổi vé để về Việt Nam thay vì về Pháp như kế hoạch.

PV: Và quyết định này không những thay đổi hành trình mà còn thay đổi cả cuộc sống, sự nghiệp của ông?

KTS Hồ Thiệu Trị: Đúng rồi. Nó còn là “cơ duyên” đầu tiên mở ra những “cơ duyên khác” để tôi tạo ra bước ngoặt lớn trong đời mình. Về đến Việt Nam, điểm dừng chân đầu tiên của tôi là Hà Nội. Vì phải từ Hà Nội tôi mới đi tiếp được Vịnh Hạ Long… Tôi đã thuê một phòng ở khách sạn tại trung tâm thủ đô để ở trong khi chờ đi thăm Vịnh Hạ Long. Và ở đây, tôi lại gặp “cơ duyên” thứ hai của mình.

PV: Trước khi kể về “cơ duyên” thứ hai của mình, ông có thể cho biết đây có phải là lần đầu tiên ông đến Hà Nội không và cảm nhận ban đầu của ông về mảnh đất nghìn năm văn hiến này như thế nào?

KTS Hồ Thiệu Trị: Đó đã là lần thứ hai tôi đến Hà Nội. Nhưng vì lần đầu vào năm 1991, đến Hà Nội chỉ có 3 ngày, lại trong đoàn chuyên gia của Pháp sang công tác tại Việt Nam nên tôi không có chút xíu thời gian nào để thăm Hà Nội, lúc nào cũng bận rộn với công việc. Do đó, lần thứ hai đến Hà Nội nhưng lại có thể coi là lần đầu tiên vì mang lại cho tôi nhiều sự cảm nhận, cảm xúc về mảnh đất này. Rất bất ngờ tôi gặp lại người bạn đồng môn thuở sinh viên của mình sau bao nhiêu năm xa cách cũng ở tại khách sạn đó. Anh bảo sẽ đưa tôi đi thăm những nơi “Hà Nội” nhất. Thế là anh đưa tôi đi thăm khu phố cổ, phố cũ, Hồ Gươm, Hồ Tây… Phải nói là thủ đô Hà Nội rất đẹp trong cảm nhận của tôi với nhiều cây xanh, mặt hồ nước lung linh, một đặc điểm tôi vô cùng yêu thích trong sự “sắp đặt” của tạo hóa mà không phải vùng đất nào, thủ đô nào cũng được thiên nhiên ưu đãi như vậy. Chúng trở thành nét điểm xuyết cho Hà Nội, tạo nên một không gian thanh bình, êm ả cho người dạo bước trên phố, tạo nên vẻ rất riêng cho thủ đô. Cùng với đó là những khu biệt thự, hành chính mang dáng dấp, kiến trúc cổ của khắp mọi miền nước Pháp, đặc biệt là ở khu vực Ba Đình và Hoàn Kiếm. Mỗi công trình là một tác phẩm kiến trúc riêng.

Nhà hát Lớn

PV: Nhưng trong cụm công trình làm nên không gian kiến trúc đặc thù của Hà Nội đó, không thể không kể đến Nhà hát Lớn, một sáng tạo về nghệ thuật kiến trúc của nhân loại, đồng thời mang dấu ấn văn hóa, lịch sử của dân tộc?

KTS Hồ Thiệu Trị: Đây là nơi đầu tiên tôi được anh bạn đưa đến khi đi thăm Hà Nội. Trong cuộc đời kiến trúc sư của mình, dù đã được chiêm ngưỡng nhiều kiệt tác kiến trúc trên thế giới, nhưng khi đứng trước Nhà hát Lớn Hà Nội, tôi vẫn bị hút rất mạnh bởi vẻ tinh tế đến từng chi tiết của nó. Không có gì thừa và cũng không có gì thiếu trong nghệ thuật kiến trúc ấy. Một sự hoàn hảo tuyệt mỹ có thể sánh ngang với nhà hát Opera ở Paris! Và cũng ở đây, thì từ cơ duyên thứ hai là anh bạn, tôi đã gặp “cơ duyên” thứ ba trong đời mình. Trong khi đang được anh bạn giới thiệu về Nhà hát Lớn Hà Nội, thì chúng tôi gặp KTS Hoàng Đạo Kính, một người uy tín, tên tuổi trong giới kiến trúc của Việt Nam, đồng thời là một người giữ trọng trách ở dự án tu bổ, cải tạo Nhà hát Lớn Hà Nội lúc đó. Phải nói thêm, đây là dự án rất lớn vì để chuẩn bị cho Hội nghị Thượng đỉnh những nước nói tiếng Pháp diễn ra vào năm 1997. Anh bạn tôi đã giới thiệu để chúng tôi làm quen với nhau. Vì là “đồng nghiệp” nên chúng tôi nói chuyện rất cởi mở, nhất là về lĩnh vực mà cả hai cùng đang công tác. Và có một điều lạ là càng nói thì càng “tâm đầu ý hợp”, mặc dù lúc ấy tôi không có ý định “tiếp thị” cho mình. Vậy mà sau khi nói chuyện, bất ngờ anh Kính nói với tôi: “Tôi thấy anh rất rành về nhà hát. Nếu đồng ý, tôi muốn mời anh tham gia dự án tu bổ của chúng tôi. Anh chỉ cần gửi bộ hồ sơ trong đó gồm lý lịch nói rõ nghề nghiệp, trình độ chuyên môn, những cơ quan từng làm việc… là được”.

…Đến quyết định thay đổi số phận

PV: Nghe nói ông đã rất thờ ơ với lời đề nghị này?

KTS Hồ Thiệu Trị: Vì lúc ấy tôi chỉ nghĩ đó là cuộc trò chuyện mang tính xã giao, phép lịch sự, hơn nữa không có ý định làm việc ở Việt Nam nên tôi thực sự không mấy lưu tâm đến lời đề nghị này, thậm chí quên hẳn trong đầu. Thế mà khoảng một tháng sau kể từ khi tôi trở về từ Vịnh Hạ Long, bất ngờ tôi nhận được bản fax của KTS Hoàng Đạo Kính (thời kỳ đó chưa có thư điện tử) nhắc lại lời đề nghị cũ. Tôi đã rất ngạc nhiên nhưng nói thật, do không có ý định về Việt Nam làm việc nên tôi chỉ gửi hồ sơ theo phép lịch sự ứng xử và để khỏi băn khoăn vì người ta đã nhớ đến mình. Vậy thôi. Nhưng khoảng một tháng sau, tôi lại nhận được bản fax do chính ông Vũ Ngọc Liên, Thứ trưởng Bộ Văn hóa – Thông tin ký với nội dung là mời tôi tham gia Dự án tu bổ, cải tạo Nhà hát Lớn bằng cách gửi một phương án cụ thể về việc này. Đến lúc này thì tôi nghĩ không còn là chuyện xã giao, không còn là phép lịch sự nữa mà tôi lờ mờ nhận ra rằng, hình như có sợi dây vô hình nào đó muốn kéo tôi về Việt Nam làm việc, nhất là sau khi xâu chuỗi lại ba sự “tình cờ số phận”. Điều đó càng được khẳng định khi trong số rất nhiều phương án tu bổ, cải tạo Nhà hát Lớn được trình lên với những tên tuổi lớn của giới kiến trúc sư trong nước và quốc tế, phương án của tôi lại được lựa chọn. Tôi còn nhớ như in là khi trình bày phương án này trước một hội đồng gồm nhiều thành viên quan trọng của Chính phủ, ngành văn hóa… vốn tiếng Việt của tôi còn lúng túng đến nỗi có nhiều từ ngữ tôi không biết dùng như thế nào cho phù hợp với hiện tại.

PV: Theo ông, vì sao phương án tu bổ, cải tạo Nhà hát Lớn của ông lại được lựa chọn?

KTS Hồ Thiệu Trị: Phương châm tu bổ, cải tạo Nhà hát Lớn của tôi là tôn trọng tuyệt đối ý tưởng, sáng tạo của nhà thiết kế, đồng thời tôn vinh từng chi tiết làm nên sự tinh tế của kiến trúc và sử dụng kỹ thuật hiện đại để nhà hát phù hợp với thời đại. Đây là một khâu xử lý rất khó nhưng tôi đã thực hiện với phương thức “đi chìm” toàn bộ hệ thống kỹ thuật, kể cả ô cửa thổi mát của hệ thống điều hòa và nó đã thành công.

PV: Như vậy có thể hiểu Nhà hát Lớn là “nguồn cảm hứng” đầu tiên để ông trở về Việt Nam làm việc?

KTS Hồ Thiệu Trị: Cũng chưa hẳn như vậy. Trong quá trình ở Việt Nam để giám sát công việc tu bổ, cải tạo Nhà hát Lớn, tôi có dịp đi thưởng ngoạn tất cả khung cảnh ở đây. Và mỗi lần đi đến đâu, tự nhiên trong đầu tôi lại nảy ra ý định, chỗ này phải làm thế này mới đẹp, chỗ kia phải xây theo cách nọ mới đúng… Nhưng để có những suy nghĩ như vậy, phải xuất phát từ cảm xúc ban đầu mà tôi có với Hà Nội. Những lần thả bước thong dong quanh hồ Hoàn Kiếm khi ánh nắng rắc vàng xuống mặt nước, gió đu đưa nhẹ như đùa những hàng cây, từng nhóm người ngồi đánh cờ, hóng mát xung quanh hồ… sao mà thanh bình đến thế, thư thái đến thế! Cứ như vậy tôi quyết định sẽ về đây làm việc để cho thành phố tôi yêu đẹp hơn, hiện đại hơn… đặc biệt là sau khi có những người ở ngay Hàng Gai, Hàng Bông… nhờ tôi thiết kế.

Nhà hát Lớn Hà Nội nhìn từ trên cao

PV: Nhưng để đi đến quyết định này, chắc đã phải rất khó khăn đúng không, thưa ông?

KTS Hồ Thiệu Trị: Khi biết quyết định này của tôi thì có nhiều người thân của tôi phản ứng. Thậm chí một người bạn thân của tôi còn thốt lên: “Mày có điên không?”. Nhưng tôi nói đã quyết định rồi và không thay đổi nữa.

PV: Và cho đến bây giờ thì người bạn ấy…

KTS Hồ Thiệu Trị: …Còn trở thành cộng sự của tôi nữa và anh ấy nói: “Mày đã quyết định đúng”!

Thiếu một quy hoạch tổng thể

PV: Với vai trò là một kiến trúc sư có bề dày kinh nghiệm và đạt nhiều giải thưởng uy tín, là cố vấn cho một số tỉnh thành trong lĩnh vực quy hoạch và kiến trúc, ông có nhận xét như thế nào về sự phát triển của Hà Nội hiện nay?

KTS Hồ Thiệu Trị: Bên cạnh nhiều công trình kiến trúc Pháp cổ, Hà Nội đang mọc lên ngày càng nhiều những công trình được gọi là hiện đại mà chủ yếu là nhà chung cư, khu đô thị. Đến khu vực nào cũng thấy có. Còn những công sở, khu vực hành chính thì không có nhiều. Nếu thoạt nhìn, những khu chung cư, đô thị ấy tưởng rằng là hiện đại, là đẹp đẽ, rất “Tây”, nhưng thực tế, với tôi nó mới chỉ bảo đảm về tính năng sử dụng trong khi thẩm mỹ, đánh giá trên cơ sở về kiến trúc chưa thực sự ấn tượng, cũng chưa thể gọi là hiện đại được. Ấn tượng theo quan điểm của tôi là gì? Là phải mang dấu ấn của người thiết kế, phải tiêu biểu cho một thời đại, phải hòa hợp với không gian, môi trường xung quanh và phải có tầm nhìn “chiến lược” của nó cũng như phù hợp với quy hoạch tổng thể của thủ đô.

PV: Nói vậy nghĩa là Hà Nội đang phát triển một cách tùy tiện, mà thiếu một quy hoạch tổng thể có tầm chiến lược?

KTS Hồ Thiệu Trị: Ở bất kỳ một quốc gia nào cũng vậy, để đi đến phát triển, phải trải qua một thời kỳ quá độ. Mà trong thời kỳ đó, các công trình xây dựng không thể kiểm soát được cả về số lượng lẫn chất lượng kiến trúc, lại thêm quy hoạch thiếu tổng thể, tầm nhìn… Việt Nam cũng không tránh khỏi “vết xe đổ” này và hiện chúng ta đang trong thời kỳ đó. Để giải quyết nó, không thể ngày một ngày hai mà cần phải có thời gian để nâng cao nhận thức, sự cảm thụ, tình yêu đối với một công trình đẹp, hiện đại, tầm vóc… để từ đó xây dựng nhiều hơn những công trình như vậy. Nhưng để thực hiện được điều này, cần phải một nhà quy hoạch có đầu óc chiến lược vì họ có vai trò quyết định đối với sự phát triển của thành phố.

Hà Nội đã từng trải qua thời kỳ mà tôi cho là chưa đúng khi xây dựng rầm rộ các tòa nhà cao tầng trong nội đô làm vỡ đi ít nhiều phong cảnh của Hà Nội. Trong khi đáng ra kiến trúc này nên xây dựng ở khu vực ven đô, ngoại thành để phù hợp với không gian, địa thế ở đó và thông qua không gian, địa thế ấy, tôn lên vẻ đẹp kiến trúc của tòa nhà. Có thể nói, các nhà quy hoạch của Hà Nội đã thiếu tổng thể trong vấn đề này. Nhưng tôi nói rồi, để phát triển thì thành phố nào cũng phải trải qua thời kỳ như vậy.

PV: Nhưng có những sai lầm không thể thay đổi được thưa ông?

KTS Hồ Thiệu Trị: Biết làm sao được?!

PV: Trong số những công trình mới mọc lên ở Hà Nội, theo ông công trình nào là “được” nhất dựa trên tiêu chí của ông?

KTS Hồ Thiệu Trị: Thực ra có rất ít mà cũng chỉ gọi là chấp nhận được thôi chứ chưa phải là “kiệt tác” về kiến trúc như Trung tâm Hội nghị Quốc gia Mỹ Đình và Bảo tàng Hà Nội.

PV: Phải chăng vì chúng đồng quan điểm với thiết kế của ông?

KTS Hồ Thiệu Trị: Quan điểm thiết kế của tôi là đơn giản nhưng tinh tế. Và mỗi công trình là một tác phẩm giải đáp cho những đặc trưng tiêu biểu của một khoảnh khắc, một địa chỉ và của chính người sử dụng.

PV: Cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!

Tú Anh – Petrotimes
(Năng lượng Mới số 131, ra thứ Sáu ngày 22/6/2012)

Doanh Nhân | KTS. Hồ Thiệu Trị: May mắn khi được sống trọn với nghề

“Tôi luôn thấy mình may mắn khi được sống trọn với nghề, với đam mê và những khát khao khi đứng bên bản vẽ”, TGĐ HTT Group – KTS. Hồ Thiệu Trị chia sẻ.

Gần 22 năm làm việc tại Việt Nam, tên tuổi của KTS. Hồ Thiệu Trị không chỉ gắn liền với công trình trùng tu Nhà hát lớn Hà Nội những năm 1995 – 1997 mà còn có nhiều công trình kiến trúc khác như Tòa nhà Quốc hội, Sân vận động quốc gia Mỹ Đình, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Trung tâm Triển lãm và Hội nghị quốc tế TP.HCM, các trung tâm hành chính tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Long An, Hậu Giang…

Nhìn lại quãng thời gian gần 40 năm làm việc tại Pháp và Việt Nam, KTS. Hồ Thiệu Trị – Tổng giám đốc HTT Group cho rằng ông gần như là trường hợp đặc biệt vẫn bám trụ với nghề cho đến hôm nay.

Vừa trở về TP.HCM sau chuyến công tác dài ngày ở Pháp, dành cho chúng tôi cuộc trò chuyện hơn một giờ đồng hồ, với ông đã là dài, bởi ông đi như con thoi để điều hành HTT Group với 3 văn phòng đặt tại Hà Nội, TP.HCM và Paris (Pháp).

Thật không ngoa khi có người gọi KTS. Hồ Thiệu Trị là “Người đi qua những công trình”. Bởi cho đến thời điểm này, dù đã bước vào tuổi lục tuần, niềm đam mê với nghề vẫn nguyên vẹn trong ông. Ông chia sẻ: “Tôi luôn thấy mình may mắn khi được sống trọn với nghề, với đam mê và những khát khao khi đứng bên bản vẽ”.

KTS. Hồ Thiệu Trị tốt nghiệp Trường Đại học Kiến trúc Sài Gòn. Năm 1973, ông theo gia đình định cư tại Pháp khi mới 17 tuổi. Sau thời gian học tập và làm việc tại Pháp, ông tiếp tục theo học ngành thiết kế quy hoạch đô thị tại Đại học San Diego, Mỹ. Kết thúc quá trình học tập, sau gần 10 năm đầu quân tại những công ty thiết kế ở Pháp, ông chính thức khởi nghiệp tại Paris.

Công ty Thiết kế CR Architecture của 2 kiến trúc sư Claude Costantini và Michel Regembal – tác giả của sân vận động Stade de France nổi tiếng, nơi ông từng đầu quân, sau đó cũng đã trở thành đối tác của ông từ những ngày đầu ông chân ướt chân ráo ra thương trường cho đến hôm nay. Mở văn phòng tại Việt Nam từ năm 1995, cũng là lúc ông bắt đầu hành trình “con thoi”: đi đi về về giữa Việt Nam và Pháp.

* Ông có thấy mình liều khi quyết định “lập nghiệp” tại Việt Nam vào cuối những năm 90?

– Tôi về Việt Nam năm 1995, tham gia công trình đầu tiên là trùng tu Nhà hát lớn Hà Nội. Năm 1997, việc trùng tu Nhà hát hoàn tất, tôi mới có ý định ở lại Việt Nam tiếp tục làm việc. Thời điểm đó, tôi nhận thấy thị trường bất động sản Việt Nam bắt đầu sôi động nên ở đâu cũng có việc làm. Vì vậy, khi quyết định mở công ty ở Việt Nam, tôi định vị chuyên nhận thiết kế những công trình dân sự, văn hóa.

Khởi đầu là những công trình nhỏ như biệt thự, nhà dân, cửa hàng. Kể từ khi hoàn tất việc trùng tu Nhà hát lớn Hà Nội, cũng như những công việc tôi làm tại Hà Nội, nhiều người bắt đầu biết đến tôi, nên sau đó có nhiều chủ đầu tư bất động sản lớn mời tôi làm việc.

Phải thừa nhận rằng, dù là giai đoạn đầu của thị trường bất động sản ở Việt Nam, nhưng lại là cơ hội cho các kiến trúc sư thể hiện và khẳng định mình. Từ năm 1995 đến năm 2005, cơ hội về công việc cho chúng tôi không thiếu.

* Cùng với sự phát triển của thị trường bất động sản, từ năm 2006, nhiều tập đoàn đa quốc gia, các nhà đầu tư nước ngoài đã vào Việt Nam. HTT có phải cạnh tranh trong giai đoạn này không, thưa ông?

– Sau khi các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, thị trường bất động sản có 2 hiện tượng: Thứ nhất là những nhà đầu tư bất động sản nước ngoài kéo theo những nhóm kiến trúc sư của riêng họ. Thứ hai là thị trường bất động sản có những nhà đầu tư mới nổi tạo ra cơ hội việc làm cho các kiến trúc sư Việt Nam.

Lựa chọn này giúp họ tiết giảm chi phí, hơn thế nữa giúp công trình kiến trúc của họ gần gũi, mang bản sắc địa phương hơn. Chính vì vậy, sự phát triển của ngành kiến trúc Việt Nam giai đoạn này mang yếu tố song hành, đáp ứng sự đa dạng của thị trường. Trong bất kỳ ngành nghề nào, một khi có cạnh tranh thì sẽ kích thích sáng tạo và giúp cho sản phẩm ngày càng có chất lượng cao hơn, tốt hơn.

Tuy nhiên, sự phát triển này chỉ bùng nổ đến năm 2010, 2011, bởi thị trường bất động sản Việt Nam đã gặp phải khủng hoảng. Sự cố này do sự đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài vào bất động sản phát triển quá nhanh cộng với việc quản lý về hành chính chưa bắt kịp sự phát triển của ngành. Do đó, “bong bóng bất động sản” xảy ra là đương nhiên.

* Giai đoạn này ông xoay xở thế nào?

– Đáng ngạc nhiên là dù thị trường có khó khăn nhưng HTT Group lại phát triển khá tốt. Bởi khách hàng của chúng tôi không chỉ có các nhà đầu tư bất động sản tư nhân, chúng tôi còn phục vụ nhiều công trình của Nhà nước. Ngay khi thành lập Công ty, chúng tôi đã lập các nhóm kiến trúc sư riêng. Theo đó, có nhóm phụ trách công việc cho nhà đầu tư tư nhân, như Novaland, Đại Quang Minh, SSG, Bitexco với sản phẩm là nhà ở, cao ốc văn phòng; có nhóm tham gia phát triển công trình phục vụ văn hóa, chính trị.

Từ kết quả tốt đẹp trùng tu Nhà hát lớn Hà Nội, chúng tôi tạo được niềm tin nên sau đó được tham gia thiết kế, phục chế nhiều công trình tầm cỡ quốc gia như Tòa nhà Quốc hội Việt Nam, Sân vận động quốc gia Mỹ Đình, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam…

Một trong những lĩnh vực tôi rất tâm đắc là thiết kế các công trình mang bản sắc văn hóa Việt Nam. Qua tác phẩm, chúng tôi đã gửi gắm vào đó những nét văn hóa kiến trúc Việt Nam, và đó là phần “hồn” của những công trình ấy.

>> Kiến trúc đô thị và cuộc giằng co mới – cũ

* Nhưng dường như ông còn nhận thiết kế cả những công trình nhỏ?

– Khi đã hành nghề kiến trúc thì trước hết phải đam mê. Khi có sự đam mê sẽ hứng thú với công việc thiết kế, dù công trình lớn hay nhỏ. Từ đam mê sẽ hình thành sự chuyên nghiệp, gửi gắm được nhiều ý tưởng trong từng công trình kiến trúc. 2 yếu tố này không thể tách rời kiến trúc sư. Còn các yếu tố như đề tài, giá chỉ là cộng thêm để kích thích công việc hiệu quả hơn.

Ở Việt Nam, từ lúc về làm việc cho tới nay, với tôi chỉ có một mục tiêu là sự phát triển nghề nghiệp. Để làm việc tại Việt Nam, nếu không đủ đam mê thì những yếu tố như giá cả, thủ tục hành chính sẽ không hấp dẫn kiến trúc sư.

* Ông nghĩ gì nếu một kiến trúc sư nổi tiếng từ chối thiết kế những công trình nhỏ vì cho rằng không xứng tầm?

– Trong lĩnh vực kiến trúc, có không ít công trình trở nên nổi tiếng không hẳn ở quy mô, không hẳn vì khối lượng vật liệu. Tức có những công trình nhỏ mà chứa đựng sự sáng tạo, sự đột phá về kiến trúc thì trở thành tác phẩm nghệ thuật. Tác phẩm nghệ thuật không bị giới hạn ở quy mô là vì thế.

Trong lĩnh vực điêu khắc cũng vậy, đôi khi tạo ra một bức tượng nhỏ nhưng thể hiện được thần thái, sự hài hòa trong hình khối và đường nét thì đó chính là tác phẩm nghệ thuật. Thành ra trong kiến trúc, sự sáng tạo để có một công trình thành tác phẩm nghệ thuật không bao giờ có giới hạn là công trình nhỏ hay lớn.

* So với các nước phát triển, ngành kiến trúc ở Việt Nam vẫn còn non trẻ. Làm thế nào để ông xây dựng được đội ngũ vững tay nghề cho HTT Group trong thời gian không dài?

– Phải nói rằng, 5 năm trên giảng đường đại học chỉ là đào tạo cơ bản đối với một cử nhân kiến trúc. Kiến thức thực tế để ứng dụng trong công việc còn thiếu rất nhiều. Do đó một cử nhân ngành kiến trúc mới ra trường vào làm việc tại HTT, chúng tôi đều phải đào tạo thêm kiến thức, nhất là kiến thức thực tế để giúp họ hành nghề.

Có nhiều người sau vài ba năm cọ xát thực tế đã trưởng thành khá nhanh, có những ý tưởng mới lạ, hấp dẫn khi thiết kế công trình. Kiến trúc là ngành mà kiến trúc sư phải cập nhật kiến thức liên tục. Muốn tồn tại và phát triển với nghề ai cũng phải như vậy. Bản thân tôi dù đã có gần 40 năm với nghề nhưng vẫn phải cập nhật kiến thức mỗi ngày, phải học hỏi thường xuyên.

* Nghe nói ông từng ngăn 2 con trở thành kiến trúc sư vì biết nghề kiến trúc rất vất vả?

– Tôi lập nghiệp ở Pháp, dù có quốc tịch Pháp nhưng để trụ vững được ở thị trường này, tôi gần như phải làm việc gấp vài lần so với người bản địa. Tôi làm việc không ngừng nghỉ để chứng tỏ năng lực và thấy rằng nghề này quá vất vả. Vì vậy tôi đã khuyên các con không nên theo nghiệp bố, dù rằng chúng rất thích nghề kiến trúc. Chính vì quyết định đó mà bây giờ tôi lại thấy hối hận. Giá như các con tôi theo nghề thì giờ có thể chung tay làm việc với tôi.

* Ông đánh giá môi trường làm việc của kiến trúc sư tại Việt Nam hiện nay ra sao?

– Một trong những điều tôi quan tâm, trăn trở là nghề kiến trúc, kiến trúc sư ở Việt Nam chưa được đánh giá và trân trọng đúng mức. Tôi nghĩ rằng đây là khó khăn đối với những kiến trúc sư đang nuôi dưỡng đam mê nghề nghiệp. Một công trình hoàn hảo chỉ khi nó hội đủ 3 yếu tố: Phải có nhà đâu tư chuyên nghiệp, nhà thầu chuyên nghiệp, kiến trúc sư có ý tưởng tốt. Có như vậy thì mới cho ra một công trình tốt.

Ở góc độ người làm nghề, tôi nghĩ rằng, sự trân trọng kiến trúc sư càng làm họ đề cao trách nhiệm với công trình, với khách hàng. Dĩ nhiên cũng có những nhà đầu tư rất hiểu chuyện đó. Tôi chỉ nói tới những trường hợp nhà đầu tư không biết hết giá trị của kiến trúc mà thôi.

* Là “tiền bối”, ông có lời khuyên nào dành cho các kiến trúc sư trẻ tại Việt Nam?

– Tôi đã tâm sự khá nhiều với anh em kiến trúc sư trẻ. Đáng buồn là đa số anh em không thấy được tương lai nghề nghiệp. Thế nên tôi chỉ có thể nói thế này, con đường để trở thành một kiến trúc sư thực thụ sẽ rất dài. Dĩ nhiên các bạn trẻ mới ra trường thì phải bắt đầu với những công việc ở công trình, mình phải chứng tỏ mình, mình phải làm việc hết mình.

Đừng mong chờ phép lạ mà hãy cố gắng nhiều hơn, phải thay đổi tư duy làm việc không ngừng thì mới có thể vươn lên được. Hãy bắt đầu bằng những công việc nhỏ, nhưng phải làm hết sức, làm cho tốt, cần phải trau dồi tính chuyên nghiệp mỗi ngày, làm việc có trách nhiệm thì mới có thể vươn lên được. Môi trường làm việc nào cũng có cơ hội cho những người chăm chỉ và biết tạo ra sự khác biệt.

* Cảm ơn về những chia sẻ của ông!

Nguồn tham khảo: https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_Thi%E1%BB%87u_Tr%E1%BB%8B